1. Vrij van het goede begin

Beginnen waar je niet van plan was

De eerste hindernis is vaak niet het schrijven, maar het idee dat je goed moet beginnen. Deze ochtend gaat over vaart maken voordat de innerlijke redacteur wakker wordt.

Kernvraag:
Wat verschijnt er wanneer ik niet eerst hoef te weten waar het heen gaat?

Mogelijke schrijfimpulsen:

• Begin met: “Dit is niet waar ik over wilde schrijven…”
• Schrijf tien minuten zonder de pen van het papier te halen.
• Kies de minst geslaagde zin en gebruik juist die als opening.
• Schrijf een tekst die onderweg driemaal van onderwerp mag veranderen.

Knipoog naar evenwicht: eerst een beetje uit het lood durven raken.

 

2. De wijsheid van de scheefstand

Waar het wringt, beweegt iets

Evenwicht is niet hetzelfde als alles gladstrijken. Een irritatie, gemis, misstap of terugkerende gedachte kan een ingang zijn naar levend materiaal.

Kernvraag:
Waar ben ik uit balans geraakt — en wat probeert daar mijn aandacht te krijgen?

Mogelijke schrijfimpulsen:

• Beschrijf een klein voorval dat je merkwaardig lang is bijgebleven.
• Laat een lichamelijk ongemak, een voorwerp of een kamer vertellen wat er niet klopt.
• Schrijf een lofzang op een van je onhebbelijkheden.
• Begin met: “Alles was in orde, behalve…”

Het hoeft niet zwaar te worden. Juist een scheve stoeptegel, een verkeerd uitgesproken naam of een onverklaarbare hekel kan veel losmaken.

 

3. De stem die niet aan de beurt kwam

Schrijven voorbij de keurige ik

We vertellen onszelf vaak vanuit één vertrouwde positie: de redelijke, behulpzame of begrijpelijke versie van onszelf. Maar er zijn ook tegenstemmen: de dwarsligger, de opschepper, de lafaard, de fantast, de driftkop.

Kernvraag:
Wie in mij heeft lang genoeg beleefd gewacht?

Mogelijke schrijfimpulsen:

• Geef de innerlijke criticus twee minuten lang volledig het woord — en laat hem daarna ondervragen.
• Schrijf hetzelfde voorval vanuit de pleaser en vanuit degene die er schoon genoeg van heeft.
• Laat een ongewenste eigenschap een sollicitatiebrief schrijven.
• Begin met: “Wat ik destijds had willen zeggen…”

Hier kan veel humor ontstaan. De keurige ik blijkt vaak een nogal vermoeiende ceremoniemeester.

 

4. Het bewegende midden

Tussen ja en nee ontstaat een derde stem

Deze ochtend sluit het duidelijkst aan bij het jaarthema. Niet kiezen tussen twee kanten, maar onderzoeken wat er in de ruimte ertussen mogelijk wordt.

Kernvraag:
Wat ontstaat er wanneer ik de tegenstelling nog even niet oplos?

Mogelijke tegenstellingen:

• vasthouden — loslaten
• spreken — zwijgen
• vrijheid — verbondenheid
• vroeger — later
• controle — overgave
• ernst — lichtheid

Mogelijke schrijfvormen:

• Een dialoog waarin beide kanten gelijkwaardig aan het woord komen.
• Een tekst die uitsluitend bestaat uit zinnen met “enerzijds” en “anderzijds”, totdat er een onverwachte derde mogelijkheid verschijnt.
• Een tweestemmig gedicht.
• Een beschrijving van een drempel, brug, gang, wachtkamer of ander tussenland.

Niet het compromis is hier interessant, maar het spanningsveld.

 

5. Mijn eigen gewicht

Je plaats innemen op papier

De slotbijeenkomst gaat niet over een definitieve balans, maar over steviger aanwezig zijn in je eigen woorden. Wat mag je na vijf ochtenden voor je rekening nemen?

Kernvraag:
Wat schrijf ik wanneer ik niemand meer hoef te overtuigen, geruststellen of tevreden te stellen?

Mogelijke schrijfimpulsen:

• Schrijf een korte beginselverklaring zonder jezelf te verdedigen.
• Begin met: “Hier sta ik, al sta ik niet stil.”
• Schrijf een brief aan je schrijvende zelf van vóór de eerste bijeenkomst.
• Kies vijf zinnen uit de hele cyclus en maak daarvan een nieuw, samenhangend slotstuk.
• Eindig met een zin die geen conclusie trekt, maar een deur opent.

Als afsluitende titel voor het geschreven stuk zou je kunnen gebruiken:

Wat ik voortaan niet meer ongezegd laat
of
Handleiding voor mijn beweeglijke evenwicht